top of page

CIENCIA PARA LA COMUNIDAD/CIENCIA PARA NOPA ALTEPETL

  • Foto del escritor: Noemí Cárdenas Rodríguez
    Noemí Cárdenas Rodríguez
  • 18 ago
  • 3 min de lectura

Los microplásticos y el silencioso riesgo del cáncer


El uso de plásticos ha llegado a ser esencial en nuestra vida diaria, pero su consumo excesivo genera residuos que contribuyen a la contaminación por microplásticos (MP), un fenómeno que implica serias consecuencias para la salud pública. Los microplásticos se forman a través de la degradación de plásticos en fragmentos menores de 5 mm, que pueden ser generados intencionalmente en productos cosméticos y textiles. Estas partículas persistentes e insolubles son un foco de preocupación debido a su capacidad de infiltrarse en la cadena alimenticia y en tejidos humanos como la placenta y el hígado, sugiriendo una posible absorción en el organismo.


La investigación emergente también aborda la hipótesis de que los MP y nanopartículas (NP) pueden inducir cambios en las respuestas celulares que llevan a estrés oxidante, daño genético e inflamación, y se plantea la posibilidad de que puedan contribuir a procesos carcinogénicos. Las evidencias muestran que estas partículas interactúan con las membranas celulares, lo que podría activar vías moleculares relacionadas con la transformación neoplásica. Existen indicios de que el tamaño y la composición de las partículas afectan su captación y los efectos potencialmente carcinogénicos, siendo las partículas más pequeñas capaces de interferir con las funciones celulares.


Las alteraciones en la homeostasis redox se consideran mecanismos clave que llevan a la iniciación tumoral, al afectar cómo las células responden a especies reactivas de oxígeno. Además, los MP y NP pueden inducir desequilibrios en la microbiota intestinal, lo que está relacionado con diversas patologías, incluyendo cánceres específicos. También actúan como disruptores endócrinos, alterando la señalización hormonal y afectando la función reproductiva y el metabolismo, lo que puede favorecer el desarrollo de tumores hormonodependientes.


En conclusión, aunque se requiere más investigación clínica, la creciente exposición a MP y NP, combinada con su presencia en tejidos relacionados con el contacto humano, sugiere una fuerte correlación con el desarrollo de cáncer. La falta de adecuada gestión de estos residuos plásticos puede tener consecuencias graves para la salud pública, lo que subraya la urgencia de abordar este problema ambiental.



 

 Imagen. Se ilustra el exceso de plásticos que actualmente consumimos en la sociedad mexicana.



Microplásticos uan nopa peligro tlen cáncer


Nopa tlatekiuilistli tlen plásticos mochijtok tlauel ipati ipan tonemilis mojmostla, uan ​​pampa tlauel tijtekiuiaj, kichijchiua tlasoli tlen kipaleuia ma moxixini nopa microplásticos (MP) —se tlamantli tlen kipia miak tlaijiyouilistli ipan tonemilis. Nopa microplásticos mochijchiuaj ika nopa tlasosolojli tlen plásticos ipan tlajko tlen axpano 5 mm; nojkia uelis kichijchiuasej ika ininyolo pampa ika tlachijchiuali uan ika yoyomitl. Ni tlamantli tlen amo uejkaua uan amo ueli mosokiuia eli se tlamantli tlen techtekipachoua pampa uelij kalakij ipan nopa tlakualistli uan ipan inintlakayo maseualmej —kej nopa placenta uan nopa hígado— tlen kinextia uelis kalakisej ipan totlakayo.

 

Nopa yankuik tlatemolistli nojkia kiixtoma nopa hipótesis tlen kiijtoua nopa MPs uan nanopartículas (NPs) uelis kichiuasej ma onka tlanankilili tlen kichiuas ma onka estrés oxidativo, daños genéticos uan inflamación, uan ​​kiampa uelis kichiuasej ma onka procesos carcinogénicos. Nopa tlamantli tlen kinextia ni tlamantli mosentlaliaj ika nopa membranas celulares, tlen uelis kichiuas ma mochiua nopa vías moleculares tlen mosalouaj ika nopa transformación neoplásica. Onka tlanextili tlen kinextia iueyitilis uan itlachialis nopa tlajko tlen kipiaj kipaleuia ma kikuika uan ma kipia miak tlamantli tlen uelis kichiuas ma kipiakan kokolistli, uan ​​nopa tlajko tlen achi pilsiltsitsij tlauel uelij kiijiyouiaj tlen kichiuaj nopa células.

 

Nopa tlapatlalistli ipan redox homeostasis moitaya kej se tlamantli tlen tlauel ipati tlen kichijtok ma peua nopa tumor, pampa kipaleuia kenijkatsa nopa células kinankiliaj nopa especies tlen oxígeno tlen tlauel ipati. Nojquiya, MPs uan NPs uelij kiijtlakoaj nopa microbiota tlen eltok ipan inintsontekon—se tlamantli tlen mosaloua ika miak tlamantli kokolistli, kej se keski tlamantli tlen cáncer. Nojkia tekitij kej tlatsakuili tlen endocrina, kipatla nopa señalización hormonal uan kijtlakoua nopa tekitl tlen tlakatij uan nopa metabolismo, tlen uelis kipaleuis ma moskaltikaj tumores tlen kinpaleuiaj hormonas.

 

Ika tlami, maske moneki seyok tlatemolistli tlen tlapajtili, nopa tlauel miak tlen kinextiaj MPs uan NPs —sansejko ika ininneskayo ipan tejidos tlen mosentlalijtokej ika maseualmej— kinextia se chikawak tlasenkaualistli ika nopa cáncer tlen moskaltijtok. Tlaj amo kuali tijmokuitlauisej ni tlasoli tlen plástico uelis kipias miak tlaijiyouilistli ipan totlakayo, tlen kinextia moneki nimantsi tijyektlalisej ni kuesoli tlen onka ipan totlaltikpak.

 

 

Cirillo F, et al. J Hazard Mater. 2026 Mar 1;505:141332. doi: 10.1016/j.jhazmat.2026.141332.

 

Ponce-Cusi R, et al. Biomedicines. 2025

Dec 19;14(1):1. doi: 10.3390/biomedicines14010001.

 

Ruggieri L, et al. Int J Mol Sci. 2024 Dec 30;26(1):215. doi: 10.3390/ijms26010215. 

 

 

 

 

 

 

 

Comentarios


bottom of page